Geschiedenis van de baard

De geschiedenis van de baard

Doorheen de geschiedenis van de mensheid hebben baarden verschillende functies gehad. Toen de aarde een kouder klimaat kende dan nu was lichaams- en gezichtsbeharing bedoeld om extra warmte te bieden. Een baard kwam ook wat gewelddadiger over en kon ook ingezet worden om lokale stammen te intimideren. Tegenwoordig worden baarden gegroeid als status symbool, fashion statement en om mannelijkheid uit te stralen.

De geschiedenis van de wereld wordt aangeduid in periodes. Een periode is een bepaalde tijd waarin een beschaving een grote verandering ondergaat, zoals bijvoorbeeld het leren en toepassen van het schrift, de vereniging van grote stukken land of  uitvindingen van vernieuwende technologie.

Deze periodes zijn: de prehistorie (oertijd), oudheid, de middeleeuwen, de renaissance en de nieuwe tijd. De baard werd door alle periodes heen gedragen en had dus verschillende functies. Gezien er door gebrek aan geschrift in de prehistorie vrijwel geen documentatie is te vinden over baarddragende mannen beginnen we in dit artikel bij de oudheid.

Je leert beknopt de geschiedenis van het dragen van de baard vanaf de oudheid tot aan nu.


In dit artikel:


De oudheid

Mannen uit de oudheid mannen groeiden dus baarden vanwege de warmte, een bepaalde intimidatie-factor en bescherming. Het beschermde hun mond tegen vuil en in sommige delen van de wereld tegen de felle zon, toen de huid van de mens minder goed bestand was tegen uv-straling. Het groeien van gezichtsbeharing zorgt voor een optisch sterkere kaaklijn, wat weer zorgt voor een afschrikkende blik.

Fenicië

Fenicië is een regio aan de Middellandse Zee, wat tegenwoordig Libanon is. In dit gebied zijn de eerste ontdekkingen gedaan waardoor er met zekerheid te zeggen is dat het vroegere volk tijd en aandacht besteedde aan hun baarden. De sarcofaag (stenen doodskist) die is gevonden laat beeld een baardstijl af die van oor tot oor loopt en de wangen en kin bedekt, oftewel een volle baardstijl.

Geschiedenis van de baard: fenicie sarcofaag
Opgegraven Sarcofaag. Bron: Project Gutenberg

 

 Mesopotamië

De mannen uit Mesopotamië (Twee-stromenland, het huidige Irak) droegen grote zorg voor hun gezichtsbeharing. Ze gebruikte baardolie om de haren te verzorgen en sierraden zoals gevlochten ringen om hun baarden extra op te laten vallen. De baardstijl was lang en vol.

Masker uit het Akkadische rijk
Masker uit het Akkadische rijk. Bron: wikipedia

Egypte

Rond 3000 jaar voor Christus gebruikte de Egyptenaren al ‘baarden’  die gemaakt waren van metaal en goud, als zijnde een soort masker. Dit werd gedaan door koningen en heersers en diende als status symbool en blijk van waardering richting de goden. Mannen met een reguliere rang binnen de maatschappij gaven erkenning aan de goden door het kleuren van hun baard, maar dan met goedkopere middelen.

India

In India werden baarden lang gegroeid en gedragen en stond als symbool voor wijsheid en eer. De baard werd goed verzorgd en het was zelfs zo dat overspel werd gestraft met het publiek afsnijden van de baard.

Perzië

Even later staat het Perzische volk staat erom bekend dat zij al vroegtijdig begonnen met het verzorgen en versieren van hun baarden. Ze gebruikten natuurlijke oliën uit planten en maakte kralen en kettingen speciaal bedoeld voor de baard.

China

In China scheerden mannen zich niet vanuit het geloof dat het menselijk lichaam niet aangepast mocht worden om het een gift is van de ouders. Soldaten van het Terracotta leger hadden bijvoorbeeld een snor en sik.

Geschiedenis van de baard: Terracotta soldaat uit China

Griekenland

De Grieken gebruikten hun baarden als teken van eer en moed waarbij de baard zelfs een verhoogde status had en veelvuldig werd benoemd in geschriften. De grieken scheerde hun baard alleen af tijdens periodes van rouw of bij het uitvoeren van een straf. De Spartanen deden dit door grote stukken van de baard af te knippen.

Macedonië

Het gladscheren van de wangen werd pas Rond 350 voor Christus een gewoonte. Dit kwam doordat Alexander de Grote verklaarde dat soldaten geen baard mochten dragen. Dit deed hij vanuit praktische overwegingen, want vijandelijke soldaten konden de haren vastgrijpen en daardoor mogelijk een kleine voorsprong krijgen op het slagveld.

Deze gewoonte werd snel geadopteerd door de rest van het rijk. Dit zorgde ervoor dat gezichten op munten van koningen ineens werden afgebeeld zonder baard. De mannen die sterk vasthielden bij het dragen van hun baard waren filosofen.

Munt met Alexander de grote zonder baard
Munt met Alexander de grote zonder baard

Rome

Lucius Tarquinius moedigde tijdens zijn koningschap van Rome (535 voor Christus) het gebruik van de eerste ‘scheermesjes’ aan en zorgde daarmee dat de hygiëne van de baarddragende man ineens een grote sprong vooruit nam. Hoewel volledig gladscheren nog steeds niet helemaal geaccepteerd was, werden de eerste barbershops opgericht in de hoofdstraten van oud-Rome. Deze shops werden doorgaans gebruikt door mannen die géén slavendrijvers waren, want anders deed een slaaf het scheerwerk natuurlijk. Enkele decennia later werd scheren wel geaccepteerd in oud-Rome. De bekende filosofen en hun typerende bustes zijn echter vrijwel allemaal nog afgebeeld mét baard.

Romeins buste

 

De Saksen waren ook vervende baarddragers, tot aan de 7e eeuw. Het Christendom stelde een wet in waarin zij verklaarde dat mannen moesten scheren. De Tempeliers waren het hier blijkbaar niet mee eens, en toen zij aan hun kruistochten begonnen werd de baard ook weer gezien onder de vechtende ridders. Er heerste een vrije uiting van ‘stijl’, omdat zowel baarden, snorren als kapsels allemaal toegestaan waren voor de komende honderden jaren.

Saksen soldaat met baard

De middeleeuwen

Tijdens de middeleeuwen werd een baard gezien als moedig en mannelijk. Het aanraken van andermans baard werd dan ook gezien als verraad en was reden genoeg tot het uitdagen van een duel tussen de twee mannen. De meeste edelmannen en soldaten droegen dus baarden, waarbij de ongehuwde priesters juist glad geschoren waren.

Even later, rond 1600, maakte de Vlaamse schilder Van Dyck schilderen waarin hij blauw bloed schilderde met baarden. Zijn eigen baardstijl, welke nu bekend staat als de Van Dyke. De mannen van deze tijd gebruikte al pomade, vet en borstels om de haren in model te brengen.

Renaissance

Chinese keizers (1300-1700) worden vrijwel allemaal afgebeeld met baarden. Dit komt omdat zij nog steeds vasthielden aan het ideaalbeeld van Confucius (zie China in de oudheid). De baardstijl was vol en lang.

Geschiedenis van de baard: Ming Chengzu

Tijdens het begin van de 17e eeuw vond er pas een verandering plaats: de lengte van de baard werd minder. In 1698 voerde Peter I van Rusland zelfs een wet in waardoor er belasting werd geven op baarddragende mannen. Hij wilde er op deze  manier voor zorgen dat de Russische cultuur meer aansloot bij West Europa.

19e eeuw

De 19e eeuw kende twee kampen als het aankomt op gezichtsbeharing: glad geschoren en flink bebaard. Het verschil tussen hoge status en de reguliere man werd minder en eigenlijk kon je destijds doen wat jou het meest zinde. Wat wel een opvallende trend was is dat bekende mannen zoals Alexander III van Rusland, Napoleon III, Charles Dickens en Garibaldi een baard met trots droegen.

Giuseppe Garibaldi
Giuseppe Garibaldi, de grondlegger van de Garibaldi baardstijl

20e eeuw

De populariteit neemt in het begin van de 20e eeuw af. Rond de jaren 20 en 30 droegen mannen een minder opvallende vorm van gezichtsbeharing, namelijk een snor of sik. Bekende gezichten zijn Hitler, Stalin en Einstein.

Vanaf 1920 veranderde het marketing landschap in Amerika waardoor veel bedrijven insprongen op de mogelijkheid van het verkopen van hun producten aan de massa. Een van de eerste grote advertentiecampagnes was onder andere van Gillette, waardoor de verkoop van scheermesjes enorm toenam. Het resultaat was een nog verdere afname in populariteit van de baard en vanaf 1920 tot aan de jaren 60 werd een baard vrijwel niet meer gedragen.

Gilette scheermes advertentie 1930
1930 advertentie van Gillette

Het dragen van een baard werd pas in de jaren 60 weer wat populairder toen groepen zoals The Beatles en de Beach Boys de volle baardstijl adopteerde.

Door de tijd heen worden er telkens bepaalde baard modellen populair gemaakt. Abraham Lincoln maakte begin 19e eeuw de ‘chin curtain’ populair . Henry Thoreau de chin strap. Wolverine de Mutton Chops en in 2017 is dat de Bandholz door Eric Bandholz.

Tegenwoordig dragen zo’n 55% van alle mannen wereldwijd een gezichtsmasker.

Feiten over baarden uit de geschiedenis

  • In de prehistorie werden baarden gezien als eervol en de baard werd als straf afgeschoren
  • In de middeleeuwen werd het aanraken van andermans baard gezien als aggresief en uitdagend, wat reden was voor een duel
  • President Lincoln was had met zijn baardstijl grote invloed op het aanzien van baarden en is verantwoordelijk geweest voor de populariteit van de baard van nu.
  • 98% van houthakkers draagt een baard

Vond je dit artikel interessant?

Nu je de geschiedenis van de baarden wat beter kent en weet dat elke man van aanzien een baard heeft gedragen ben je wellicht overtuigd om zelf ook een keer een baard te groeien.

De beste manier om inspiratie te vinden voor een baard die bij je past is door de Trendheads inspiratiegids te downloaden. We hebben de mooiste en meest inspirerende foto’s in ultra-hoge kwaliteit voor je samengevat in één gids:

  • Gratis te downloaden
  • Baardstijlen voor alle lengtes en groeiperiodes
  • Ideaal om als referentie mee te nemen naar je barbier
  • 27 pagina’s met gegarandeerd de mooiste portretfoto’s
  • Een mix van de meest glorieuze baardstijlen

Geen spam, beloofd


The Golden Spartan

Als ode aan de Trendheads van toen konden we het niet laten om baardolie van de Golden Spartan in huis te halen. Daarom bieden wij jou als enige in Nederland The Golden Spartan baardolie en baard balm aan. Deze natuurlijke producten zijn handgegoten door soldaten na de Slag bij Thermopylaevan… De baardolie ruikt natuurlijk woest mannelijk en verzorgd je baard optimaal.

The Golden Spartan baardolie

» Bekijk The Golden Spartan in de Trendheads webshop, verkrijgbaar vanaf €13.95


Relevante artikelen:


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*
*